ميرزا مهدي خان استر آبادى

مقدمهء مصحح 5

دره نادره ( تاريخ عصر نادرشاه ) ( فارسى )

اگر درّه اين‌چنين مورد توجهء فاضلان و معلمان و مترسلان نبود ، نمىبايست در طول دويست سال صدها بار استنساخ شود ، و چند بار بچاپ برسد . البته در اين عصر كه روش آموزش و پرورش ديگرگون شده ، و علم و ادب مفهوم دقيق‌ترى يافته و شاخص فضيلت تغيير كرده و نثر فارسى از بند لغات مهجور عربى و صناعتهاى لفظى رها شده است ، پيداست كه اين كتاب ديگر ارج ديرين را ندارد ، و كمتر كسى فرصت خواندن آن را مىيابد ، چه رسد كه در مقام تجزيه و تحليل و سنجش آن با متون مصنوع ديگر برآيند . چرا درهء نادره تجديد طبع مىشود ؟ حال شايد بپرسند چرا كتابى چنين مهجور را با هزينه‌اى گزاف تجديد طبع مىكنند ؟ و آيا بهتر نبود كه هزينهء چاپ اين كتاب ، صرف طبع كتاب ديگرى شود ؟ بايد بگوييم علّت اساسى طبع مجدّد كتاب ، همانست كه نوشته شد . انجمن آثار ملّى آرامگاهى براى نادر شاه بنا كرد . بمناسبت احداث اين بنا ، مصمّم شد كتابهايى را كه دربارهء نادر و عصر او نوشته شده است ، به طرزى صحيح طبع و يا تجديد طبع كند و از جملهء اين كتابها درّهء نادره بود ، ولى بر فرض هم انجمن آثار ملّى به چنين كارى دست نمىزد ، بازهم مىبايست از درّهء نادره طبعى مصحّح فراهم شود . زيرا اين كتاب هر چه هست متنى فارسى است ، و طبع‌هاى سابق آن رضايت‌بخش نيست . شايد علّت عمدهء تنفّر خوانندگان از اين كتاب ، همان چاپ نامطلوب آنست ، كه هر چند نسخه‌هاى فراوان از آن موجود است ، چون كلمات آن مشكول نيست ، و سطرها درهم نوشته شده است ، و لغات آن غالبا غلط ترجمه شده و اعلام آن نامعلوم مانده است ، خواننده از خواندن آن ملول مىشود . ديگر اينكه اگر درهء از جنبهء تاريخى مفيد نباشد ، هنوز هم اهميّت ادبى خود را از دست نداده است ، و كسانى كه در متون ادبى و نثرهاى فنى تتبّع دارند ، نبايد اين كتاب را ناديده گيرند . درست است كه امروز ديگر « درّه » كتاب درسى نيست و نمىتوان دانش‌آموزان و دانشجويان را به خواندن آن مكلّف